Burun kanamalarının büyük çoğunluğu burnun ön bölümündeki yüzeysel damar ağından kaynaklanır ve tehlikeli değildir. Doğru müdahale şudur: oturun, başınızı hafifçe öne eğin ve burnun yumuşak kısmını (kanadını) iki parmağınızla 10–15 dakika aralıksız sıkın. Başı geriye atmak yaygın ama yanlış bir alışkanlıktır — kanamayı durdurmaz, kanın mideye kaçmasına ve bulantıya yol açar. 20 dakikada durmayan kanama için acile başvurun.
Burun Kanaması Nasıl Durdurulur? (Adım Adım)
- Oturun, uzanmayın. Baş kalp seviyesinin üzerinde olmalı.
- Başınızı hafifçe öne eğin. Böylece kan boğaza kaçmaz.
- Burnun yumuşak kısmını sıkın — kemik sertliğin altında kalan bölümü, başparmak ve işaret parmağıyla. Kemik köprüyü sıkmak işe yaramaz.
- 10–15 dakika boyunca bırakmayın. En sık yapılan hata, “durdu mu?” diye her yarım dakikada kontrol etmektir; bu pıhtının oluşmasını engeller.
- Ağızdan nefes alın, biriken kanı yutmayın, tükürün.
- Burun köküne soğuk kompres uygulanabilir — yardımcıdır ama asıl işi yapan basınçtır.
- Kanama durduktan sonra birkaç saat burnunuzu sil(k)meyin, eğilip ağır kaldırmayın, sıcak duş almayın.
Yaygın Yanlışlar
- Başı geriye atmak. Kanamayı durdurmaz; kan yemek borusuna geçer, bulantı ve kusmaya yol açar ve gerçek kanama miktarını görmenizi engeller.
- Enseye buz koymak. Yaygın bir inanış, ama burun damarlarına etkisi gösterilmemiştir.
- Buruna pamuk veya mendil tıkamak. Çıkarılırken pıhtıyı söküp kanamayı yeniden başlatır.
- Kolonya, limon suyu benzeri şeyler uygulamak. Mukozayı tahriş eder, tekrar kanamayı kolaylaştırır.
Burun Neden Kanar?
- Kuru hava — kaloriferli kış aylarında en sık sebep. Mukoza kurur, çatlar.
- Burun karıştırma ve sert silme — özellikle çocuklarda.
- Alerjik nezle ve kronik burun tıkanıklığı — sürekli tahriş ve sert sil(k)me.
- Septum eğriliği veya perforasyonu — hava akımı eğri bölgede hızlanır, mukozayı kurutur. Tekrarlayan kanamaların sık gözden kaçan sebebi.
- Dekonjestan sprey aşırı kullanımı — mukozayı inceltir.
- Kan sulandırıcı ilaçlar (asetilsalisilik asit, antikoagülanlar) — kanamayı uzatır.
- Yüksek tansiyon — kanamayı tek başına başlatmaktan çok, başlamış kanamayı durdurmayı zorlaştırır.
- Travma — darbe sonrası kanama, kırık ve septum hematomu açısından mutlaka değerlendirilmelidir.
- Nadiren pıhtılaşma bozuklukları ve burun içi kütleler.
Ne Zaman Acile Gitmelisiniz?
- Doğru teknikle 20 dakika bastırmaya rağmen durmuyorsa
- Kanama yoğunsa veya boğaza dolduğunu hissediyorsanız
- Kafa/yüz travması sonrasıysa
- Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız veya bilinen pıhtılaşma bozukluğunuz varsa
- Baygınlık hissi, çarpıntı, solukluk varsa
- 2 yaş altı bir çocukta burun kanaması olduysa
Tekrarlayan Kanamalarda Ne Yapılır?
Aynı taraftan tekrar tekrar kanama oluyorsa, endoskopik muayeneyle kanayan damar genellikle görünür hale gelir. Çözüm sırası şöyledir:
- Nemlendirme — tuzlu su spreyi, burun içi nemlendirici merhem, oda nemlendiricisi. Çok basit ama vakaların büyük kısmını çözer.
- Alt yatan sebebin tedavisi — alerji, sprey bağımlılığı, tansiyon kontrolü.
- Koterizasyon — kanayan yüzeysel damarın kapatılması. Poliklinik şartlarında, lokal uyuşturmayla yapılır.
- Yapısal sebep varsa cerrahi — belirgin septum eğriliği tekrarlayan kanamaların sebebiyse septoplasti ile düzeltilir.
Çocuklarda burun kanaması
Çocuklarda çok yaygındır ve neredeyse her zaman zararsızdır; genellikle kuru hava ve burun karıştırmadan kaynaklanır. Aynı basınç tekniği çocuklarda da geçerlidir. Tırnakları kısa tutmak, odayı nemlendirmek ve burun içi nemlendirici kullanmak tekrarları belirgin azaltır. Tek taraflı, kötü kokulu akıntıyla birlikte olan kanamada buruna kaçmış yabancı cisim akılda tutulmalıdır.
Kaynaklar ve ileri okuma
Op. Dr. Berkay Çaytemel tarafından yazılmış ve tıbben incelenmiştir. Dış kaynaklar genel tıbbi bilgi amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Bu yazı acil tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez.
- ENThealth (AAO-HNS) — Burun kanamaları
- Cleveland Clinic — Burun kanaması (epistaksis)
- Türk Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Vakfı
- American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery
- Op. Dr. Berkay Çaytemel — İstanbul Üniversitesi akademik profili (AVESİS)
- Op. Dr. Berkay Çaytemel — ResearchGate profili
Sık Sorulan Sorular
Burun kanaması neden olur?
En sık sebep kuru havaya bağlı mukoza çatlaması ve burun karıştırmadır. Alerji, septum eğriliği, dekonjestan sprey aşırı kullanımı, kan sulandırıcı ilaçlar ve travma diğer yaygın sebeplerdir.
Burun kanaması nasıl durdurulur?
Oturun, başınızı hafifçe öne eğin ve burnun yumuşak kısmını 10–15 dakika aralıksız sıkın. Arada kontrol etmek için bırakmayın — pıhtı oluşmasını engeller.
Burun kanarken başı geriye atmak doğru mu?
Hayır. Kanamayı durdurmaz, kanın mideye kaçmasına ve bulantıya yol açar. Doğrusu başı hafifçe öne eğmektir.
Sık burun kanaması tehlikeli mi?
Çoğu zaman değil, ama tekrarlayan kanama altında düzeltilebilir bir sebep olduğunu gösterir: kuruluk, alerji, sprey kullanımı veya septum eğriliği. Aynı taraftan tekrarlıyorsa endoskopik muayene gerekir.
Tansiyon burun kanattırır mı?
Yüksek tansiyon kanamayı tek başına başlatmaktan çok, başlamış bir kanamayı durdurmayı zorlaştırır ve uzatır. Kanama sırasında tansiyonun yüksek çıkması ayrıca stresle de ilgilidir.
Burun ameliyatı sonrası kanama normal mi?
İlk günlerde sızıntı tarzında az miktarda kanlı akıntı beklenen bir durumdur. Aktif, damlayan kanama beklenen değildir — ameliyatı yapan ekibe hemen bildirilmelidir.
Burnunuza ne yakışır, merak mı ediyorsunuz?
Fotoğraflarınızı WhatsApp üzerinden gönderin — Op. Dr. Berkay Çaytemel size ücretsiz kişisel değerlendirme yapsın.
Ücretsiz Ön Görüşme
